Naar inhoud

Home Pensioen Met pensioen gaan

Met pensioen gaan

Als zelfstandige kunt u na een actieve loopbaan aanspraak maken op een pensioen. Hoe hoog uw uitkering zal zijn, hangt af van uw voorbije loopbaan. Sinds 2009 bedraagt een volledige loopbaan 45 jaren voor mannen én voor vrouwen. Tot 2014 eindigde uw loopbaan op 31 december van het jaar vóór de pensionering. Sinds 2015 telt ook het jaar van de pensionering mee in de pensioenberekening.

 Meer informatie over uw pensioenrechten, de wijze van berekening en enkele bedragen vindt u in het deel Wettelijk pensioen.

Bent u 55 of ouder, dan kunt u bij de administratieve dienst van uw gemeente terecht voor een raming. In die raming wordt momenteel alleen het wettelijke pensioen opgenomen, niet de uitkeringen die u eventueel zal ontvangen via pensioensparen, een VAPZ of een groeps- of levensverzekering.

Als u uw beroepsactiviteit stopzet, hoeft u geen sociale bijdragen meer te betalen. Maar u kunt ook beslissen om aan het werk te blijven. Onder bepaalde voorwaarden kunt u uw pensioenuitkering behouden, ook al hebt u een inkomen als zelfstandige. Als u blijft werken, moet u wel sociale bijdragen blijven betalen. U leest er hieronder meer over.

Uw rustpensioen aanvragen

Sinds 2009 is de wettelijke pensioenleeftijd 65 jaar, zowel voor mannen als voor vrouwen. 

Gaat u op de wettelijke pensioenleeftijd met pensioen, dan hoeft u geen aanvraag in te dienen. Uw pensioenrecht wordt, zodra u de pensioenleeftijd bereikt, automatisch onderzocht door het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ). Vijftien maanden voor het bereiken van de pensioenleeftijd ontvangt u een brief om te melden dat u geen aanvraag hoeft te doen via het gemeentehuis. U moet dan wel uw hoofdverblijfplaats in België hebben.

Als u in het buitenland verblijft, moet u zelf uw pensioen aanvragen bij aangetekend schrijven aan:

RSVZ Centraal Bestuur
Willebroekkaai 35
1000 Brussel

Het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) verzamelt de bewijzen voor uw loopbaan als zelfstandige. Hebt u naast uw loopbaan als zelfstandige nog een andere loopbaan, dan zoekt de Rijksdienst voor Pensioenen (RVP) de bewijzen voor de jaren die u als werknemer werkte. Zo wordt uw gemengde loopbaan samengesteld.

Het is in uw belang om een zo volledig mogelijke loopbaan te bewijzen. Zelfstandigen moeten hun loopbaan bewijzen aan de hand van de stortingen aan de pensioenkas en later aan het Sociaal Verzekeringsfonds. De pensioendiensten van het RSVZ vragen deze informatie rechtstreeks op bij uw sociaal verzekeringsfonds. Dit loopt automatisch na de pensioenaanvraag. U moet hiervoor niets doen. De beslissing van het RSVZ gaat in op de eerste dag van de maand volgend op de maand waarin u de pensioenleeftijd hebt bereikt.

Sommige periodes waarin u geen beroepsactiviteit hebt uitgeoefend, kunnen toch meegerekend worden voor uw pensioen, bijvoorbeeld uw legerdienst, studieperiode, periodes van ziekte, … Neem voor meer informatie contact op met Acerta Sociaal Verzekeringsfonds.

Vroeger of later uw pensioen aanvragen

Als u vroeger of later dan de wettelijke pensioenleeftijd met pensioen wilt gaan, moet u wel zelf een aanvraag indienen. Dit kan via het gemeentebestuur vanaf de twaalfde maand vóór de gekozen ingangsdatum. Vergeet zeker uw identiteitskaart niet.

Via mypension.be kan u zelf berekenen vanaf welke leeftijd u met pensioen kan gaan.

U hoeft bij uw aanvraag geen bewijsstukken te voegen, maar u moet wel volgende gegevens vermelden:

  • van en tot wanneer u een loontrekkende activiteit hebt uitgeoefend en bij welke werkgever(s)
  • van en tot wanneer u een zelfstandige activiteit hebt uitgeoefend, bij welk sociaal verzekeringsfonds u aangesloten was en onder welk aansluitingsnummer

U kunt uw pensioen ook rechtstreeks aanvragen in één van de kantoren van het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ). Of u kan uw pensioen ook elektronisch aanvragen via de website www.pensioenaanvraag.be.

Het pensioen kan ten vroegste ingaan vanaf de maand volgend op uw zestigste verjaardag. U leest er hier alles over.

Als u uw pensioen niet tijdig aanvraagt, loopt u het risico om op de pensioendatum nog geen uitbetaling te ontvangen. Het bedrag wordt dan nadien wel als achterstal uitbetaald.

Een overlevingspensioen aanvragen

Als er op het ogenblik van het overlijden al een rustpensioen was toegekend, dan wordt het overlevingspensioen ambtshalve vastgesteld. Als dat nog niet het geval was, moet binnen 12 maanden na het overlijden een aanvraag worden ingediend via het gemeentebestuur. Het overlevingspensioen gaat dan in op de eerste dag van de maand van het overlijden.

Gebeurt de aanvraag niet binnen de 12 maanden na het overlijden, dan kan het overlevingspensioen niet met terugwerkende kracht ingaan, maar ten vroegste vanaf de maand na de aanvraag.

Deze bepalingen gelden eveneens voor de overgangsuitkering.

Een echtscheidingspensioen aanvragen

Een echtgescheiden echtgeno(o)t(e) van een zelfstandige kan een echtscheidingspensioen bekomen vanaf de maand volgend op de maand dat hij of zij de pensioenleeftijd bereikt heeft. De aanvraag gebeurt ook via het gemeentebestuur en kan ten vroegste worden ingediend vanaf de twaalfde maand voorafgaand aan de pensioenleeftijd.

U ontvangt een pensioenuitkering maar wilt zelfstandige blijven

Dat kan, maar om uw pensioenuitkering te behouden, moeten uw inkomsten uit uw zelfstandige activiteit onder een bepaald bedrag liggen. Er zijn nog een aantal andere bepalende factoren. Belangrijk is bijvoorbeeld of u een rustpensioen of een overlevingspensioen hebt, of u met vervroegd pensioen bent, of u de pensioenleeftijd al dan niet hebt bereikt en of u kinderen ten laste hebt.

Wenst u als gepensioneerde nog een beperkte activiteit uit te oefenen, dan moet hiervan geen aangifte meer doen bij de pensioendiensten van het RSVZ. Hierop bestaan 4 uitzonderingen:

  • de eerste betaling van het pensioen
  •  voor de uitoefening van een mandaat, ambt of post
  •  voor beroeps- of vervangingsinkomsten uit het buitenland
  •  voor wetenschappelijke werken, of artistieke scheppingen, die geen weerslag hebben op de arbeidsmarkt.

Het toegelaten beroepsinkomen kunt u aflezen uit de onderstaande tabel. 

Als u het toegelaten inkomen overschrijdt met minder dan 100% wordt uw pensioen voor dat jaar evenredig verminderd. Overschrijdt u het toegelaten inkomen met 100% of meer, dan wordt uw pensioenuitkering geschorst. 

Toegelaten activiteit voor de pensioenleeftijd Zelfstandige
(netto belastbaar)
Werknemer
(bruto)
Rustpensioen zonder kinderlast

6.285,00

7.856,00
Rustpensioen met kinderlast 9.427,00 11.784,00
Overlevingspensioen zonder kinderlast 14.633,00 18.291,00
Overlevingspensioen met kinderlast 18.291,00 22.864,00
Toegelaten activiteit vanaf de pensioenleeftijd  Zelfstandige
(netto belastbaar)
Werknemer
(bruto)
Overlevingspensioen zonder kinderlast 18.152,00 22.690,00
Overlevingspensioen met kinderlast 22.080,00 27.609,00
Rustpensioen met en zonder kinderlast Onbeperkt

Opgelet! Als u zelf geen pensioen ontvangt, maar uw echtgenote of echtgenoot ontvangt een gezinspensioen, dan moet u uw inkomsten als zelfstandige ook beperken. Anders vervalt het gezinspensioen en wordt het vervangen door een pensioen voor alleenstaanden.

Als u een gedeelte van uw beroepsinkomen op naam van uw meewerkende echtgenote zet, kunt u een hoger beroepsinkomen verwerven. Dit moet afgewogen worden tegen de bijdrage die de meewerkende echtgenote hierop verschuldigd is. Voor meer informatie hierover kunt u terecht bij Acerta Sociaal Verzekeringsfonds.

Bijdragen

Als actieve gepensioneerde blijft u sociale bijdragen betalen. Welke categorie voor u van toepassing is, hangt af van de vraag of u de grenzen van de toegelaten activiteit voor gepensioneerden moet respecteren of niet. Blijven uw inkomsten onder de grens van de toegelaten activiteit of overschrijdt u de grens met minder dan 100%, dan blijft u pensioen genieten en wordt uw sociale bijdrage berekend aan een lager percentage. Worden de grenzen van de toegelaten activiteit met 100% overschreden, dan verliest u uw pensioen en wordt de bijdrage berekend aan hetzelfde percentage als dat van een hoofdberoep.

Als u uw inkomen beperkt tot de toegelaten grenzen, dan betaalt u maximum 3,675 % van het bedrag dat u in het bijdragejaar met een pensioen mag cumuleren. Dit bedrag verschilt al naargelang het een rust- of overlevingspensioen betreft, en al naargelang er kinderen ten laste zijn. 

Als u onbeperkt mag bijverdienen, dan worden uw voorlopige bijdragen berekend op het onbegrensd inkomen van 3 jaar voordien. U kan uw voorlopige bijdragen wel laten verminderen als uw inkomen van het lopende bijdragejaar lager ligt dan het inkomen van 3 jaar voordien. Meer info hierover vindt u in het deel “Sociale bijdragen”. 

In de volgende tabel vindt u de maximumbijdragen die zelfstandigen met een rustpensioen betalen als zij hun inkomsten beperken tot de toegelaten grenzen. 

Maximumbijdragen voor zelfstandigen die een rustpensioen ontvangen
Vervroegd pensioen Maximuminkomen Maximumbijdrage in 2017
Rustpensioen zonder kinderlast 6.285,00 238,01
Rustpensioen met kinderlast 9.427,00 357,01
Normale pensioenleeftijd Maximuminkomen Maximumbijdrage in 2017
Rustpensioen  onbeperkt 3.166,51

U hoeft geen sociale bijdragen te betalen als een van volgende situaties voor u van toepassing is:

  • Het referte-inkomen is lager dan 2.942,03 euro.
  • U bent actieve gepensioneerde landbouwer of tuinbouwer en uw activiteit blijft beperkt tot een wettelijk bepaalde oppervlakte. U moet wel aangifte doen van deze activiteit aan de pensioendiensten, anders loopt u het risico een maand pensioen te verliezen. De bewerkte gronden mogen niet groter zijn dan:
    • 1 ha (landbouwgrond, maai- of grasweide)
    • 35 a (gewone boomgaard)
    • 15 a (groenten)
    • 15 a (tabak of hop)
    • 15 a (geneeskrachtige planten of intensieve boomgaard)
    • 12,5 a (boomkwekerij of rijbos)
    • 10 a (witloof)
    • 3 a (bloemen en sierplanten)
    • 200 m² serre(s)

Voor gemengde teelt zijn er bijkomende grenzen. Voor meer uitleg kunt u terecht bij de medewerkers van Acerta Sociaal Verzekeringsfonds.

  • U oefent als actieve gepensioneerde een kosteloos mandaat uit. De kosteloosheid van het mandaat moet blijken uit de statuten, uit een verslag van de raad van bestuur of uit een verklaring van een orgaan van de vennootschap. Dit geldt enkel voor een kosteloos mandaat in de strikte zin van het woord (dus het leiden van de vennootschap en stellen van rechtshandelingen namens de vennootschap). In dat geval bent u niet langer verzekeringsplichtig. Als u naast uw mandaat ook uitvoerende taken waarneemt in de vennootschap (dienstverlening aan klanten, administratief of boekhoudkundig werk, technische taken, enz.) blijft u wel aangesloten. U hebt dan een dubbele hoedanigheid, meestal mandataris en werkend vennoot.

In de volgende tabel vindt u de maximumbijdragen die zelfstandigen met een overlevingspensioen betalen als zij hun inkomsten beperken tot de toegelaten grenzen.

Maximumbijdragen voor zelfstandigen die een overlevingspensioen ontvangen
Overlevingspensioen Maximuminkomen Maximumbijdrage in 2017
Overlevingspensioen zonder kinderlast 14.633,00 791,66
Overlevingspensioen met kinderlast 18.291,00 989,57

In de bijdragen is zoals steeds de 3,05 % bij Acerta aangerekende administratiekost inbegrepen.

Personen met een overgangsuitkering moeten hun beroepsinkomsten niet beperken. Zij mogen onbeperkt bijverdienen.

Als u al een pensioenuitkering krijgt en u wilt starten met een zelfstandige activiteit, betaalt u voorlopige bijdragen. Meer informatie over de bijdragen vindt u in het deel Sociale bijdragen.

U bereikt de pensioenleeftijd maar beslist nog geen pensioenuitkering op te nemen

U bent uiteraard niet verplicht om uw pensioen op te nemen. Als u actief blijft na de pensioenleeftijd zonder dat u uw pensioen opneemt, betaalt u verder sociale bijdragen. Als deze bijdragen voldoende hoog zijn, dan kan u ontbrekende periodes in uw loopbaan aanvullen.

Als u overweegt na het bereiken van de pensioenleeftijd nog een zelfstandige activiteit uit te oefenen laat u zich vooraf best goed adviseren en neemt u best contact op met Acerta. U vindt de contactgegevens via de link Contact.

Stopzetting en voortgezette verzekering

Meer informatie over de stopzetting en een eventuele voortgezette verzekering, leest u in het deel Stopzetting.

Extra

  1. Onvoorwaardelijk pensioen (Rente): Vanaf de wettelijke pensioenleeftijd hebt u altijd recht op het zogenaamde onvoorwaardelijk pensioen (uw rente), ook al hebt u geen pensioen of al blijft u meer verdienen dan het toegelaten beroepsinkomen. U moet voor deze rente geen aanvraag doen, ze wordt automatisch uitbetaald. Als u al een pensioen ontvangt, is de rente hierin inbegrepen. Sinds 2009 betaalt het sociaal verzekeringsfonds het onvoorwaardelijk pensioen (de ouderdomsrente) niet langer uit. Deze taak werd overgenomen door de RVP (Rijksdienst voor Pensioenen).
  2. Ziekteverzekering: De pensioendienst stuurt automatisch een attest.
  3. Kinderbijslagen: Als u nog kinderen ten laste hebt, dan hebt u recht op verhoogde kinderbijslag. 
  4. Inkomensgarantie voor ouderen (IGO): Vrouwen en mannen die de leeftijd van 65 jaar bereikt hebben, kunnen aanspraak maken op een IGO-uitkering van 8 666,21 euro als samenwonende, en 12 999,32 euro als  alleenstaande. Dit bedrag wordt verminderd met de bestaansmiddelen (beroepsinkomsten, uitkeringen, onroerende en roerende inkomsten…). Het pensioen wordt slechts in rekening gebracht ten belope van 90%. Deze uitkering kunt u aanvragen via het gemeentehuis.
  5. Bedrijfsoverlating: Pensionering gaat vaak gepaard met de overlating van het bedrijf aan een kind of aan een derde. Hier komt heel wat bij kijken: overlatingscontract, fiscaliteit, sociaal statuut, vestigingswetgeving, milieuwetgeving, btw, enz. Laat u goed adviseren en begeleiden. U kunt hiervoor terecht bij de gespecialiseerde diensten van Acerta.
Sociaal statuut
Rechten en plichten
Wijzigingen sociaal statuut
Verzekeringen
Pensioen
Wettelijk pensioen
Pensioen berekenen
Met pensioen gaan
Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ)
Onderneming
Wijzigingen onderneming
Steunmaatregelen
Aftrekbare kosten
Vervangende ondernemer
Bedrijfsleider
Eerste werknemer
Aanwerven
Verlonen
Klanteninformatie
Documenten
Publicaties
Tarieven
Nieuws
FAQ
Infosessies
Tools
Aanvraag attesten
Berekeningen
€-conometer