Werkloosheid

• U bent zelfstandige en wordt werkloos
• U bent zelfstandige in bijberoep en verliest uw baan in hoofdberoep
• U bent werkloos en wilt zelfstandige worden

U bent zelfstandige en wordt werkloos

In principe hebt u als zelfstandige geen recht op werkloosheidsuitkeringen als u werkloos wordt. Als u werknemer was in de periode vóór u zelfstandige werd, kunt u na de stopzetting van uw activiteit toch aankloppen bij de RVA. Om een uitkering te krijgen, moet u voldoen aan bepaalde voorwaarden. Die voorwaarden verschillen naargelang u zelf ontslag hebt genomen of ontslag hebt gekregen. U kunt gedurende uw loopbaan meer dan een keer gebruik maken van deze mogelijkheid, en dat zolang u aan de hieronder beschreven voorwaarden voldoet.

Als u ontslag hebt gekregen en daarna zelfstandige werd:
U kunt u na minimum 6 maanden of maximum 15 jaar als zelfstandige een RVA-uitkering aanvragen op basis van uw vroegere tewerkstelling als loontrekkende. Deze periode van 15 jaar geldt vanaf 1 augustus 2007. Voor periodes vóór 1 augustus 2007 kan een beperking tot 9 jaar gelden. Neem voor meer informatie contact op met de RVA. Voor het vereiste aantal gewerkte dagen tewerkstelling geldt de periode voor het ontslag. De RVA-uitkering wordt berekend op het laatst verdiende loon.

Als u zelf ontslag hebt genomen om zelfstandige te worden:
De regeling hangt af van de duur van uw zelfstandige activiteit. Duurde de zelfstandige activiteit 6 maanden of langer, dan kunt u bij de RVA een eerste aanvraag doen nadat u minimaal 6 maanden en maximaal 15 jaar zelfstandige geweest bent. U moet dus niet meteen een aanvraag hebben gedaan na uw ontslag. Deze periode van 15 jaar geldt vanaf 1 augustus 2007. Voor periodes vóór 1 augustus 2007 kan een beperking tot 9 jaar gelden. Neem voor meer informatie contact op met de RVA. U hebt recht op een RVA-uitkering die wordt berekend op basis van het het laatst verdiende loon. Voor het vereiste aantal gewerkte dagen tewerkstelling geldt de periode voor het ontslag. U moet wel bewijzen dat uw vroegere werkgever niet meer bereid is om u weer in dienst te nemen.

Als de zelfstandige activiteit minder dan 6 maanden duurde, dan gelden de voorwaarden die ook van toepassing zijn voor werknemers die zelf ontslag namen om gewoon thuis te blijven. Een vrijwillig ontslag of beëindiging van het arbeidscontract door onderlinge toestemming wordt door de RVA meestal beschouwd als het vrijwillig verlaten van een passende dienstbetrekking (tenzij men speciale redenen van ontslag kan aantonen, bijvoorbeeld zware pesterijen). Bij de eerste uitkeringsaanvraag wordt een sanctieperiode opgelegd: u krijgt gedurende 4 weken tot 52 weken geen uitkeringen. Na verloop van de sanctieperiode moet u een nieuwe uitkeringsaanvraag doen. Het recht op uitkering start na deze sanctieperiode. De uitkering wordt berekend alsof ze bij de eerste aanvraag is ingegaan.

Als u in het jaar voorafgaand aan uw aanvraag tot werkloosheidsuitkeringen geen effectief loon werd toegekend (bijvoorbeeld omdat u zelfstandige geweest bent), zal het pensioen over de werkloosheidsperiode berekend worden op een forfaitair inkomen in plaats van op het werkelijk loon. Dit leidt dus tot een lager pensioen.

U bent zelfstandige in bijberoep en verliest uw baan in hoofdberoep

Bent u werknemer of ambtenaar in hoofdberoep en zelfstandige in bijberoep, dan mag u uw bijberoep verderzetten als u uw baan in loondienst verliest en werkloos wordt, weliswaar onder strikte voorwaarden:

• U moet aangifte doen van uw activiteit op het moment van de uitkeringsaanvraag.
• U moet uw bijberoep minstens 3 maanden voor de werkloosheid uitgeoefend hebben. Starten met een bijberoep tijdens de werkloosheid kan dus niet (behalve voor werklozen ouder dan 50 jaar met vrijstelling voor oudere werklozen).
• U mag uw bijberoep enkel na 18 uur 's avonds en vóór 7 uur 's morgens uitoefenen. Het mag bovendien niet gaan over een typisch avondberoep of over een beroep dat uitdrukkelijk door de wet is uitgesloten (bijvoorbeeld een beroep in de horeca, nachtwaker, verzekeringsagent, leurder, reiziger). Deze activiteiten zijn wel toegelaten als ze van gering belang zijn. Op zaterdag en zondag geldt de beperking qua uren niet. Op deze dagen mag u onbeperkt werken, maar uw uitkering wordt verminderd met het aantal zaterdagen en zondagen dat u gewerkt heeft.
• De inkomsten van uw zelfstandige activiteit mogen niet meer bedragen dan 4.109,04 euro per jaar. Wordt dit bedrag overschreden, dan worden de werkloosheidsuitkeringen verminderd met het gedeelte boven deze grens.
  Het werkloosheidsbureau kan beslissen uw uitkeringen te schorsen als blijkt dat uw activiteit niet langer het karakter heeft van een bijberoep (bijvoorbeeld door hoge inkomsten of door een hoog aantal gewerkte dagen).

Voor een occasionele activiteit hoeft u vooraf geen aangifte te doen. Het volstaat dat u op de controlekaart de vakjes schrapt van de gewerkte dagen. Voor deze dagen is er geen recht op een uitkering. Voor de andere dagen blijven de uitkeringen volledig behouden. Mits goedkeuring van de RVA, mag u als zelfstandige met behoud van de werkloosheidsuitkering inkomsten verwerven als kunstenaar. Neem voor meer informatie contact op met uw werkloosheidsbureau.

U bent werkloos en wilt zelfstandige worden

Als u werkloos bent en zelfstandige wilt worden, gelden een aantal specifieke maatregelen. Hieronder worden er enkele toegelicht. Neem voor meer info contact op met de RVA.

Als u als werkloze een opleiding volgt in een zelfstandig beroep, kunt u vrijgesteld worden van bepaalde verplichtingen:

• U mag een voorgestelde dienstbetrekking weigeren.
• U moet niet meer voor de arbeidsmarkt beschikbaar zijn.
• U moet niet meer als werkzoekende ingeschreven zijn en blijven.

Als u werkloos bent en zelfstandige wilt worden, kunt u, met behoud van uw werkloosheidsuitkering, bepaalde voorbereidingen treffen. U moet het bevoegde werkloosheidsbureau wel vooraf op de hoogte brengen. Er kan slechts éénmaal een beroep gedaan worden op deze gunstmaatregel, en dit gedurende maximaal zes maanden. Voorbereidende activiteiten zijn:

• studies over de haalbaarheid van het project
• inrichting van lokalen en inkoop van materiaal
• contacten met het oog op het project

Oudere werklozen die na hun 50ste opnieuw gaan werken, krijgen tijdens de periode van werkhervatting een toeslag. Die toeslag kan ook toegekend worden aan oudere werklozen die zelfstandige worden. Met deze maatregel wil de regering de tewerkstellingsgraad van de 50-plussers optrekken. De werkhervattingstoeslag is een aanvulling op het loon en wordt door de RVA rechtstreeks uitgekeerd. Om de toeslag te krijgen, moet u aan de volgende voorwaarden voldoen:

• minstens 50 jaar oud zijn en 20 jaar anciënniteit kunnen bewijzen (dit laatste moet niet in geval van de tijdelijke werkhervattingstoeslag)
• effectief uitkeringsgerechtigd volledig werkloos zijn
• niet met brugpensioen zijn (of geweest zijn)
• de pensioenleeftijd nog niet bereikt hebben of geen recht hebben op een volledig rustpensioen
• actief zijn als zelfstandige in hoofdberoep
• ingeschreven zijn bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen
• tijdens de eerste 6 maanden volgend op de tewerkstelling bij de vorige werkgever, geen diensten leveren aan die werkgever, als zelfstandige of in opdracht van de werkgever
• in België verblijven

Deze toeslag mag niet gecumuleerd worden met werkloosheidsuitkeringen voor een volledig werkloze, noch met RIZIV-uitkeringen, noch met een uitkering van gewaarborgd inkomen (deeltijds werk met behoud van rechten), noch met uitkeringen in het kader van tijdskrediet of loopbaanonderbreking of met de werkhervattingstoeslag voor een werknemer of statutair. Het bedrag is forfaitair vastgesteld. Het bedraagt momenteel 182,25 euro per maand, ongeacht of het om een voltijdse of een deeltijdse tewerkstelling gaat. Het bedrag en de duur van de toeslag verschilt naargelang men, op datum van de werkhervatting, al dan niet 20 jaar beroepsverleden als loontrekkende aantoont. De werknemer met 20 jaar beroepsverleden ontvangt een maandelijkse werkhervattingstoeslag van 182,25 euro en behoudt deze voor de volledige tewerkstellingsduur. De werknemer zonder 20 jaar beroepsverleden ontvangt een degressieve werkhervattingstoeslag, gedurende maximum 36 maanden in dezelfde tewerkstelling.

De toeslag wordt niet automatisch toegepast. U moet dus zelf een aanvraag indienen bij de vakbond of bij de hulpkas voor werkloosheidsuitkeringen. De toeslag wordt toegekend vanaf de datum van de aanvraag, op voorwaarde dat die bij de RVA is toegekomen uiterlijk op de laatste dag van de tweede maand volgend op de maand waarvoor de toeslag wordt aangevraagd. Bij een werkhervatting in april moet de aanvraag dus uiterlijk eind juni bij de RVA toekomen.

Extra : Acco-werkhervattingstoeslag

Bron: www.rva.be

Sinds 5 augustus 2008 trad het systeem van de acco-werkhervattingstoeslag in voege. Dit systeem staat naast dat van de gewone werkhervattingstoeslag voor oudere werklozen (50-plussers). Zie hierboven.

De acco-werkhervattingstoeslag wordt toegekend aan de werkloze die zich na een overeenkomst met een activiteitencoöperatie vestigt als zelfstandige in hoofdberoep. Deze toeslag wordt toegekend als aanvulling op het inkomen als zelfstandige.

Uiteraard dienen er enkele voorwaarden te zijn voldaan. Zo moet u :

• uitkeringsgerechtigd volledig werkloze zijn
• zich gevestigd hebben als zelfstandige in hoofdberoep na 4 augustus 2009
• gedurende de zes maanden die de vestiging als zelfstandige in hoofdberoep voorafgaan verbonden geweest zijn door een overeenkomst met een activiteitencoöperatie als kandidaat- ondernemer behorend tot de doelgroep “uitkeringsgerechtigd volledig werkloze”. Een activiteitencoöperatie begeleidt kandidaat-ondernemers. Elke werkzoekende, uitkeringsgerechtigde of leefloner die zijn eigen zaak wil starten of als zelfstandige aan de slag wil, kan bij een activiteitencoöperatie terecht voor begeleiding en ondersteuning. Zie ook www.coopac.be.
• geen aanvullende vergoeding ontvangen in het kader van brugpensioen of als bejaarde grensarbeider
• in België uw gewone verblijfplaats hebben en ook effectief in België verblijven
• de wettelijke pensioen leeftijd niet hebben bereikt en geen recht hebben op een volledig rustpensioen

Verder is de acco-werkhervattingstoeslag niet cumuleerbaar met volgende uitkeringen:

• werkloosheidsuitkeringen en ziekte-uitkeringen als volledig werkloze
• de inkomensgarantie-uitkering van een deeltijdse werknemer met behoud van rechten
• onderbrekingsuitkeringen in het kader van een loopbaanonderbreking of tijdskrediet
• de kinderopvangtoeslag
• de “gewone” werkhervattingstoeslag

Een acco-werkhervattingstoeslag wordt voor een periode van maximaal 12 maanden toegekend. Met die nuance dat indien u méér dan 6 maanden verbonden was door een overeenkomst met een activiteitencoöperatie, de periode van 12 maanden verminderd wordt met het aantal maanden dat u boven de grens van zes maanden zit. Het bedrag van de acco-werkhervattingstoeslag bedraagt 121,9 euro per maand.

De acco-werkhervattingstoeslag wordt niet automatisch toegekend. U moet dus zelf een aanvraag indienen bij uw uitbetalingsinstelling. De uitbetalingsinstelling stuurt de aanvraag daarna door naar de RVA. De aanvraag dient aan te komen bij de RVA uiterlijk op de laatste dag van de tweede maand die volgt op de maand waarvoor de toeslag wordt aangevraagd.

Opgelet! Indien u op het ogenblik dat u zich als zelfstandige vestigt 50 jaar of ouder bent, dan heeft u recht op de “gewone” werkhervattingstoeslag. Die laatste is voordeliger wat betreft de duur en de hoogte van de toeslag. 

Tot slot, mocht u gestart zijn met een activiteit als zelfstandige, daarenboven genieten van de acco-werkhervattingstoeslag, doch u genoodzaakt zien uw activiteit als zelfstandige te moeten stopzetten, en dit terwijl u nog de acco-werkhervattingstoeslag geniet, dan moet u uw uitbetalingsinstelling op de hoogte stellen van de stopzetting van uw zelfstandige activiteit (of van uw aansluiting bij Acerta Sociaal Verzekeringsfonds).